Na een opdracht

“Hoe was deze samenwerking?”
‍

Een opdracht stopt wanneer het werk klaar is, maar je kunt ook daarna de sociale veiligheid bespreekbaar maken en reflecteren op de samenwerking. Een evaluatie helpt je om ervaringen te verwerken, ervan te leren en bewuste keuzes te maken over toekomstige opdrachten. Hieronder vind je praktische tips.

1. Kijk zelf terug op de samenwerking

Stel jezelf na de opdracht vragen om te reflecteren op hoe jij de samenwerking hebt ervaren. Dit doe je echt voor jezelf en hoef je niet allemaal met de opdrachtgever te delen. Voorbeeldvragen: 

• Hoe voelde ik me aan het einde van de meeste werkdagen?
• Heb ik mezelf moeten aanpassen op een manier die niet goed voelde?
• Als dezelfde opdracht morgen voorbij komt, zeg ik dan ja?
• Zou ik deze opdracht aanbevelen aan een collega-zzp'er?

2. Bepaal wat je wilt bespreken

Na je persoonlijke reflectiemoment, kun je bepalen wat je wel en niet met de opdrachtgever wilt bespreken:

• Wat wil ik bereiken met het gesprek?
• Wil ik feedback geven?
• Wil ik iets benoemen dat niet goed ging?
• Wil ik juist iets positiefs meegeven?
• Is het veilig en verstandig om dit te bespreken?

3. Evalueer de samenwerking met de opdrachtgever

Een evaluatiemoment is één van de weinige gestructureerde momenten waarop je als zzp'er sociale veiligheid kunt inbrengen, zonder dat het voelt als een klacht of risicovol is voor je opdracht. Een paar tips hoe je dit het beste aanpakt:

• Stel een evaluatiemoment voor bij de start
  De beste manier om een evaluatie aan het einde te normaliseren is door er aan het begin over te praten en afspraken over te maken. Zo voelt het voor beide partijen als standaard onderdeel van de samenwerking.
  
• Bereid vragen voor
  Een evaluatie werkt beter als je er structuur in aanbrengt. Zorg dat je niet alleen vragen stelt, maar ook zelf input geeft. Een aantal voorbeeldvragen om sociale veiligheid te benoemen in het evaluatiegesprek:
  
  • Over de algemene sfeer en omgangsvormen: hoe heb jij de sfeer binnen het project of de productie ervaren? Waren er momenten waarop de samenwerking onder druk stond? Hoe werd daar mee omgegaan? Voelde iedereen zich vrij om iets te zeggen als er iets niet klopte?
  • Over jouw positie als zzp'er specifiek: voelde ik mij volledig onderdeel van het team? Was er ruimte om vragen te stellen of iets bespreekbaar te maken? Wist ik bij wie ik terecht kon als er iets niet goed voelde?
  • Over concrete situaties: waren er momenten waarop de omgangsvormen onder druk kwamen te staan? Hoe is daarmee omgegaan? Is er iets gebeurd waarvan je denkt dat het een volgende keer anders zou moeten?
  • Over jouw eigen bijdrage: heb ik zelf voldoende bijgedragen aan een prettige werksfeer? Is er iets in mijn gedrag of communicatie wat een volgende keer beter kan?‍
• Leg de uitkomsten kort vast
  Stuur na het gesprek een korte e-mail met een samenvatting. Niet formeel, wel concreet. Dit dient twee doelen:
  
  • het legt vast wat er is besproken;
  • het geeft de opdrachtgever de kans om te reageren of te corrigeren.

Als er geen ruimte is voor een gesprek

Soms is een opdrachtgever niet beschikbaar of niet ontvankelijk voor een evaluatie of feedback over sociale veiligheid. In dat geval kun je je feedback ook schriftelijk delen, via een korte e-mail. Houd het kort en zonder beschuldiging, dit laat zien dat jij jouw verantwoordelijkheid serieus neemt.

4. Bepaal of je weer wilt samenwerken

Na afloop van een opdracht is het waardevol om bewust stil te staan bij de vraag of je een volgende samenwerking met dezelfde opdrachtgever zou aangaan. De onderstaande criteria helpen je die keuze bewust te maken.

• Professioneel: zijn afspraken over werk, planning en betaling nagekomen? Was er ruimte voor jouw inbreng en werd je serieus genomen als professional?
• Sociale veiligheid: voelde je je vrij om jezelf te zijn en iets te zeggen als dat nodig was? Hoe werd er omgegaan met feedback, fouten en spanningen? Waren er signalen van ongewenst gedrag, ook als jij zelf niet het directe doelwit was?
• Jouw positie als zzp'er: werd je volwaardig meegenomen? Had je toegang tot de informatie en ondersteuning die je nodig had, en was er een aanspreekpunt als er iets niet klopte?

Geen opdracht is perfect en niet elke moeilijkheid is een reden om niet terug te gaan. Maar er is een verschil tussen een opdracht die zwaar was en een opdracht die je uitgeput, klein of onveilig heeft laten voelen. Een eerlijke reflectie na een opdracht is een investering in je eigen duurzame toekomst.