Terugblik: Herstelbemiddeling bij seksueel grensoverschrijdend gedrag

Bij het opvolgen van meldingen van grensoverschrijdend gedrag op de werkvloer wordt vaak als eerste gedacht aan de formele weg, een klachtenprocedure of onderzoek. Het is belangrijk om feiten op tafel te krijgen, maar waarheidsvinding leidt niet vanzelf tot herstel. Een van de mogelijkheden om betrokkenen die daar behoefte aan hebben te ondersteunen bij herstel na grensoverschrijdend gedrag is herstelbemiddeling.

Nathalie de la Cousine, directeur van Perspectief Herstelbemiddeling, lichtte hun pilot voor herstelbemiddeling bij seksueel grensoverschrijdend gedrag toe en de mogelijkheden voor organisaties in de culturele, creatieve en mediasector om daarvan gebruik te maken. Daarnaast sloot Tamara van den Bosch aan als herstelbemiddelaar.

‍Perspectief Herstelbemiddeling biedt herstelbemiddeling na (gewelds)misdrijven en is dit jaar gestart met een pilot voor herstelbemiddeling bij alle vormen van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Omdat seksueel grensoverschrijdend gedrag in de culturele, creatieve en mediasector gemiddeld vaker voorkomt dan in andere sectoren, hebben we Perspectief Herstelbemiddeling gevraagd om hun werk en de pilot in het Mores-webinar toe te lichten. Hieronder delen we de besproken onderwerpen.

Perspectief Herstelbemiddeling

Perspectief Herstelbemiddeling organiseert en begeleidt contact na een ingrijpende gebeurtenis, zoals na seksueel grensoverschrijdend gedrag. Vaak bestaat er aarzeling om betrokkenen na een incident met elkaar in contact te brengen of leeft de zorg dat slachtoffers opnieuw negatief geconfronteerd worden met hun ervaring. Wetenschappelijk onderzoek en praktijkervaring van Perspectief Herstelbemiddeling tonen echter aan dat dit juist helpend kan zijn, mits slachtoffers hier zelf voor kiezen en dit vrijwillig gebeurt. De nadruk ligt op goed informeren en de eigen regie van de betrokkenen.  

Opvolging na een melding

Na een melding van seksueel grensoverschrijdend gedrag kunnen er, al dan niet met ondersteuning door een vertrouwenspersoon, verschillende vervolgstappen worden gekozen. Zoals een klacht indienen, aangifte doen en/of psychologische ondersteuning zoeken.

Daarnaast bestaat er de mogelijkheid van herstelbemiddeling via Perspectief Herstelbemiddeling. Het is belangrijk dat betrokkenen bekend zijn met deze mogelijkheid en kunnen overwegen of dit passend is, nu of op een later moment. Herstelbemiddeling kan ook naast andere trajecten plaatsvinden. Zowel betrokkenen zelf als een werkgever of hulpverlener kunnen iemand aanmelden voor herstelbemiddeling.

Vormen van contact

Herstelbemiddeling kan op verschillende manieren plaatsvinden. Vaak wordt toegewerkt naar een direct gesprek tussen betrokkenen, maar er zijn meer mogelijkheden. Bijvoorbeeld pendelbemiddeling, waarbij boodschappen via de bemiddelaar worden overgebracht wanneer direct contact te spannend is, groepsgesprekken, videobooschappen of een briefwisseling.

Betrokkenen kunnen zelf voorstellen doen voor de vorm van contact. Hun wensen en behoeften zijn leidend. Wanneer pendelbemiddeling voldoende vertrouwen creëert, kan dit eventueel leiden tot een direct gesprek. Betrokkenen hebben zelf de regie in het traject, emotioneel herstel staat centraal. De gesprekken zijn vrijwillig en vertrouwelijk.

Initiatief en motieven

Het initiatief voor herstelbemiddeling komt steeds vaker van slachtoffers en nabestaanden, maar ook van verdachten, daders en veroorzakers. Onderzoek van een student van de Universiteit Twente naar zedenzaken laat zien dat meer dan de helft van de slachtoffers geen aangifte doet, maar wel op zoek is naar een alternatief. Herstelbemiddeling kan dan gekozen worden als andere manier om antwoorden te krijgen, bijvoorbeeld op vragen als: Waarom is dit mij overkomen? Deze vragen worden vaak anders en persoonlijker beantwoord dan binnen een strafrechtelijk of tuchtrechtelijk traject.

Werkwijze van herstelbemiddeling

  • Verschillende contactvormen zijn mogelijk (gesprek, brief, pendelbemiddeling).
  • Het traject verloopt in het tempo van betrokkenen.
  • Deelnemers worden zorgvuldig voorbereid op hun behoeften en verwachtingen.
  • Deelname is altijd vrijwillig.

In deze video wordt uitgelegd wat herstelbemiddeling kan betekenen bij seksueel grensoverschrijdend gedrag: https://vimeo.com/1027224246?fl=pl&fe=cm

Herstelbemiddeling of mediation

Herstelbemiddeling richt zich primair op emotioneel herstel en verwerking van de impact. Mediation binnen strafzaken vindt plaats binnen het strafproces en is formeler van aard. De trajecten kunnen overlappen, maar verschillen in timing en doelstelling.

Praktische afspraken

Herstelbemiddeling kan ook helpen bij het maken van praktische afspraken, bijvoorbeeld over hoe betrokkenen met elkaar omgaan wanneer zij elkaar tegenkomen. Dit is met name relevant in sectoren met kleine en hechte gemeenschappen, zoals de kunst- en cultuursector.

Het effect van herstelbemiddeling

Herstelbemiddeling kan bijdragen aan erkenning van wat er is gebeurd, het biedt de mogelijkheid om elkaar te zien en gehoord te worden. Het kan ook leiden tot vermindering van schuldgevoelens bij slachtoffers en inzicht en bewustwording bij plegers. Vaak wordt toegewerkt naar één gezamenlijk gesprek, maar dit is geen verplicht einddoel.

Onderzoek en praktijkervaring tonen aan dat herstelbemiddeling effect kan hebben op:

  • Vermindering van angst, woede en PTSS-klachten bij slachtoffers
  • Meer inzicht en verantwoordelijkheidsbesef bij plegers
  • Vermindering van recidiverisico (risico op herhaling)
  • Een mogelijk soepeler verloop van juridische procedures

Wanneer een bemiddeling is geslaagd kan voor iedereen anders zijn. Onderzoek toont aan dat de herstelbemiddeling voor het grote merendeel van deelnemers oplevert wat zij verwachtten en tot duurzaam herstel leidt. Daarnaast blijkt uit onderzoek dat iedere stap binnen een bemiddelingstraject telt: het oriënterende gesprek met de bemiddelaar draagt al bij aan de verwerking. Ook als iemand bijvoorbeeld besluit om daarna niet verder te gaan.  

De rol van de vertrouwenspersoon

De vertrouwenspersoon kan op verschillende manieren een rol spelen in een bemiddelingstraject:

  • De vertrouwenspersoon informeert betrokennen over de mogelijkheid.  
  • De vertrouwenspersoon is ondersteunend aan de betrokkene gedurende het traject. Als beide partijen hiermee akkoord zijn kan de vertrouwenspersoon mee naar het gesprek als steunfiguur (maar is dan geen gespreksdeelnemer).

‍

No items found.